12 Eylül Darbesi ve Evren

12 Eylül 1980 Darbesi veya 1980 İhtilali, 

Türk Silahlı Kuvvetlerinin 12 Eylül 1980 günü emir-komuta zinciri içinde gerçekleştirdiği askeri darbe.

27 Mayıs 1960 Darbesi ve 12 Mart 1971 Muhtırasının ardından Türkiye Cumhuriyeti tarihinde silahlı kuvvetlerin yönetime karşı gerçekleştirdiği üçüncü ve son başarılı açık müdahale.

Yapılan bu müdahale ile Merhum Cumhurbaşkanı, AP ve DYP Genel Başkanı Süleyman Demirel'in Başbakan olduğu hükumet görevden alındı.

Türkiye Büyük Millet Meclisi lağvedildi.

Kenan Evren devlet başkanı oldu. 

Yasama yetkisini kullanmak üzere Kenan Evren başkanlığında kuvvet komutanlarından oluşan Milli Güvenlik Konseyi kuruldu. 

1970 sonrasında değiştirilen, 

1961 Anayasası uygulamadan kaldırılarak, Türkiye siyasetinin yeniden tasarlandığı bir askeri dönem başladı. 

Yeni anayasa hazırlandı ve

7 Kasım 1982 günü halkoyuna sunuldu. %91,37 oy oranı ile Anayasa ve Kenan Evren'in cumhurbaşkanlığı kabul edildi. 

12 Eylül 1980 Darbesi ardından,

MSP, AP, CHP gibi birçok partiler lağvedildi.

Parti liderleri önce askeri üslerde gözetim altında tutuldu.

Ardından yargılandılar.

Darbe sonrası,  

650.000 kişi gözaltına alındı, 

230.000 kişi askeri mahkemelerce yargılandı.

Cezaevlerinde ise işkence sonucu 171 kişi olmak üzere yaklaşık 300 kişi hayatını kaybettiği söylendi.

50 kişi idam edildi, 

1.683.000 kişi ise fişlendi.

 

Darbeciler yargılandı

2010 anayasa referandumunda değişikliklerin kabul edilmesiyle (%57,88) 13 Eylül 2010 tarihinde çeşitli sivil toplum kuruluşları, sendikalar ve dernekler ile darbe mağduru kişiler 12 Eylül Darbesini yapanlar hakkında suç duyurusunda bulundular.

Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı toplanan suç duyuruları ile,

Milli Güvenlik Konseyi (MGK) adı altında 12 Eylül 1980'de ülke yönetimine el koyan,

7 Aralık 1983 tarihine kadar bunu sürdüren askeri cunta yönetiminin hayatta kalan muhatapları,

Kenan Evren, 

Nejat Tümer ve 

İnsanlık suçları nedeniyle,

7 Nisan 2011 tarihinde soruşturmayı başlatmış oldu. 

4 Nisan 2012 tarihinde yargılamaya başlandı.

2014 yılında davanın sonucunda, 

Kenan Evren ve Tahsin Şahinkaya’ya mahkeme tarafından müebbet hapis cezası verildi.

Karar sonrası temyize gidildi.

Bu süreçte hem Evren hem Şahinkaya ebediyete intikal etti.

Bunun üzerine,

Yargıtay 16. Ceza Dairesi kamu davasını ortadan kaldırdı, 

Sanıkların ölümünden dolayı davanın düşürülmesine karar verdi. 

Ardından Yargıtay, 

Evren ve Şahinkaya'nın rütbelerinin sökülmesine ve mal varlıklarına el konulmasına yer olmadığına karar verdi. 

Evet dostlar;

Nereden aklına geldi şimdi 12 Eylül Darbesi derseniz eğer,

Evren’in konuk olduğu 32. Gün programından bir kesit izledim.

Eskiye daldım.

Sizlerle paylaşmak istedim.

Evren darbe gününü şöyle anlatıyordu:

Ankara’da zırhlı tümenin ikinci taburu, Ankara Mamak’ta Amerikalıların bulunduğu yeri seçmiş ve oraya gelmiş.

Saat 02.00 mi? 03.00 müydü neydi?

Amerikalılardan telefon geldi:

Buraya zırhlı birlikler geldi. Kimin için geldi? Bizim için mi?” demiş.

Ben de,

Zaten müdahaleye, bir saat ya kaldı ya kalmadı

Söyleyin diyerek,

Müdahale edildiğini söylettim.

Amerikalılar çoktan haberi Washington’a iletmişlerdi.

Dönemin Başkanı Carter bir müzikal izlemek için locadaydı. Yağveri  durumu kulağına fısıldadı ve yanından çekildi.

Söylentiye göre, Carter hiç istifini bozmadan müzikali izlemeye koyulmuştu. (M. Ali Birand anlatımıyla)

Partiler kurulmaya başlanmıştı.

Emekli Orgeneral Ali Fethi Esener’in 12 Eylül Darbesi'nden sonra, Süleyman Demirel'in yasaklı olduğu dönemde Adalet Partisi'nin devamı olarak kurulan Büyük Türkiye Partisi'nin genel başkanı oldu.

Fakat bu, Evren’in hiç hoşuna gitmemişti. 

Ve Evren, Esener’i Köşk’e çağırttı:

Bak Ali senle ahbaplığımız, dostluğumuz var. Seni severim. Bu parti işi senin işin değil. Kaldı ki, Turgut Sunalp bir parti kuruyor. Bir de sana kurdurmayalım” dedim.

Evren’in ‘Kurma’ teklifine,

Esener;”Ben Demirel’e söz verdim kuracağım” demişti.

Evren ise,”Kurma, kurarsan bak kapatırım” dedi.

Ona rağmen Esener gitti partisini kurdu. 

Evren, Özal ile görüşmesini anlatıyor.

Özal’ı da Köşk’e çağırarak:

Özal, bak senin parti kurmana müsaade ederiz. Ama senin geçmişin var. Sen MSP’den aday oldun bir tarihte. O tandanslı bilinirsin. Eğer kurduğun partiye MSP’lileri alırsan o partiyi kapatırız” dedim.

Özal da, “Katiyen efendim. Emin olun. Hiç merak etmeyin” dedi. 

Ama o da bizi dinlemedi’ dedi Evren.

O arada Başbakan Bülent Ulusu idi.

Necdet Calp

12 Eylül sonrasında demokrasiye geçiş döneminde Başbakanlık Müsteşarlığı'ndan emekliye ayrıldı. 

Calp Evren’in huzuruna çıkarak, sol bir parti kurmak için izin istemişti.

Evren:

Calp sen nereden çıktın yahu? Yapabilecek misin bu işi sen?” dedim.

Calp ise, “Efendim solcular beni zorluyor. Kurarsam destek verecekler” deyince.

Evren, “Peki kendine güveniyorsan kur” dedi.

Ardından Calp,

20 Mayıs 1983'te kurduğu Halkçı Parti'nin (HP) Genel Başkanlığı'na getirildi.

Evren devam ediyor açıklamalarına;

Herkese müsaade etmedik,

Edemezdik de.

Sağda ve

Solda bir partiye müsaade etmiş olaydık.

O zaman, sağ parti çok büyük ve çok fazla oy alırdı.

Anayasayı değiştirmeye yeter oy alır diye korktuk..!

İdam kararları önümüze geliyordu.

Dedik ki, “Sağcı solcu yok, bir sağcı bir solcu… Ya da iki sağcı, iki solcu… Kaç tane çıkmışsa onu değerlendiriyorduk. Sonra bize demesinler, gelen yönetim sağcıları tutuyor, solcuları tutuyor diye. Töhmet altında kalmamak için bir ondan, bir ondan yaparak infazı onaylıyorduk” diyerek,

Geçmişi anlattı.

 

Güzel söz:

Adam olmak,

Bir gruba dahil olmak değil,

Bir duruşa sahip olmaktır.

Anonim

 

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Necdet Başoğlu - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak NetGaste Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan NetGaste hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler NetGaste editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı NetGaste değil haberi geçen ajanstır.



Anket Sizce erken seçim olur mu?