• BIST 93.043
  • Altın 193,760
  • Dolar 4,7189
  • Euro 5,4759
  • Sakarya 24 °C
  • Kocaeli 24 °C

İlya ustanın eserine sahip çıkamadık!...

Hasan Coşkun

Adapazarı’nın meşhur Çark Caddesi, ismini Çark Deresi’nden alıyor.

Çark deresi de ismini üzerine inşa edilen meşhur tarihi Çark’tan alıyor.

Çark’ın mimarı da İlya usta.

Yani 1901 yılında su makinesi yaptığından dolayı sanayi madalyası ile ödüllendirilen İlya Usta.

Biraz araştırdık, nedir bu su makinesi diye.

İlya ustanın yaptığı Çark Mesire alanındaki meşhur tarihi Çark gerçekten bir su makinesi.

Uzun yıllar Adapazarı’nın su ihtiyacını karşılamak amacıyla kullanılmış.

Su gücüyle çalışıyor. 1901 yılına ait bir pulun üzerinde de bu çarkın resmi var.

Bu Çark, dönemin Adapazarı Kaymakamı Mehmet Nüzhet bey tarafından kent merkezine su temin etmek amacıyla 1894 yılında Çark Deresi’nin üzerine yaptırılmış. Bu Çark vasıtasıyla Sapanca Gölü’nden Çark Deresi’ne gelen su yükseltilerek 1,5 barlık basınç elde edilmiş ve Adapazarı’ndaki çeşmelere ve iki katlı evlere o günlerin şartlarında su ulaştırılmış. 1901 yılına ait bir kartpostaldaki bir pulun üzerindeki su çarkının resmi de bu tezi doğruluyor zaten.

Tarihi Çark, 1955 yılına kadar hizmet vermiş ancak bu tarihten sonra da bakımsızlık ve ihmal nedeniyle yıkılmış.

Tarihi Çark orijinal haliyle ilk kurulduğu yerde yok. Ama mesire yeri olarak düzenlenen Kent Park’ta Büyükşehir Belediyesi bir benzerini yaparak bu eseri başka bir alanda yaşatmaya çalışıyor.

Birçok şehir veya ülke sahip olduğu bazı yapıları ile anılıyor.

Mesela, Paris denince Eyfel Kulesi, Sydney denince Sydney Operası, New York denince Empire State Binası, Guggenheim Müzesi, Londra denince Parlemento Binası, İstanbul denince Kızkulesi, Galata Kulesi, Haydarpaşa Binası, İzmir denince Konak Meydanı Tarihi Saat Kulesi, Antalya denince Yivli Minare, Konya denince Mevlana Türbesi, Bursa denince Ulu Cami, Yeşil Türbe ilk akla gelen ülkeler ve şehirler ve bu şehirlerin simge yapıları.

Adapazarı’nın da sahip olduğu önemli değerleri vardı bir zamanlar. Ama bu şehrin maalesef sahip olduğu değerlere ve eserlere sahip çıkma kültürü çok zayıf. Tarihi Çark’ın bir benzerinin yapılarak başka bir yerde de olsa yaşatılmaya çalışılması elbette ki güzel. Ama elimizde var olan bir değeri koruyamamışız asıl sorun burada.

Adapazarı’nda bulunduğu semte ismini veren Ofis silolarının yıkılması da aslında tarihimize ne kadar sahip çıktığımızı gösteren son örneklerden biri. Toprak Mahsulleri Ofisi tarafından 1945 yılında Almanlara yaptırılan silolar yıkılmadan restore edilseydi eğer güzel bir sanat yapısına dönüştürülebilir, ofis ismi ofis siloları ile birlikte yaşatılabilirdi.

Aynı şekilde Adapazarı’nda bazı cadde ve sokaklara ismini veren bazı meslekler de bugün unutulup gitti. Hiçbiri yapılmıyor artık. Hasırcılar, Papuçcular, Tığcılar, Yağcılar, Bakırcılar, Reji Sokak… Artık sadece semt ve sokak ismi olarak günümüze kadar ulaşabildi. Halbuki bu meslekler her ne kadar unutulsa da temsili olarak ismini verdiği cadde ve sokaklarda yaşatılabilirdi… 

Bu yazı toplam 3235 defa okunmuştur.
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
Tüm Hakları Saklıdır © 2014 Net Gaste | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : (0264) 278 54 50 | Faks : (0264) 278 54 50 | Haber Scripti: CM Bilişim