• BIST 93.616
  • Altın 209,855
  • Dolar 5,3413
  • Euro 6,0898
  • Sakarya 12 °C
  • Kocaeli 11 °C

Bu şehrin İlya ustaya borcu var

Hasan Coşkun

Yaklaşık 4 yıl önce yazdığım bir yazıda Osmanlı arşivlerinde Sakarya ile ilgili önemli ama unutulmuş çok sayıda bilgi ve belgenin olduğunu belirtmiş ve bunlardan birinin de Çark mesire alanındaki su çarkını yapan İlya usta hakkında olduğunu ifade etmiştim.

35 yıldır Yunanistan’da yaşayan İvi Komninos yazımı okuyunca bana gönderdiği mail’de su çarkını dedesinin yaptığını ve fırsat buldukça da Adapazarı’na gelip su çarkını ziyaret ettiğini yazmıştı.

İvi hanımla 2 yıl önce Adapazarı’na geldiğinde tanışma fırsatım oldu. Dedesi hakkında ve su çarkının yapılış süreci ile ilgili konuşmuştuk. O yıllara ait resimler de paylaşmıştı bizimle. Su çarkının bakımsız halde ve çürümeye terk edilmiş haline üzüldüğünü söylemişti.

Tekrar görüşme fırsatı buldum kendisi ile. Üstadlar Fahri Tuna, Müzgan Zaman, Zafer Büyü, Öğr. Gör. Servet Sezgin, Yaya Bakır ve ekibi ile anadolu ajansının da hazır bulunduğu Çark mesiredeki su çarkının başında anılarını bir kez daha paylaştı bizimle.

Adapazarı merkezine su taşımak amacıyla 1894 yılında Çark Deresi’nin üzerine İlya usta tarafından inşa edilerek Adapazarı halkına bedelsiz hibe edilen su çarkı 1955 yılına kadar hizmet vermiş ancak bu tarihten sonra da bakımsızlık ve ihmal nedeniyle şu anda kullanılamaz halde. Uzun yıllar hizmet verdiği Çark mesire alanında çürümeye terk edilmiş durumda.ivi-komninos-001.jpg

Şimdi yeni nesil İlya ustanın yaptığı tarihi su çarkının nerede olduğunu bilmediği gibi Sakarya’nın simgesi haline gelen Çark caddesinin isminin nereden geldiğini de bilmiyor. Çünkü 124 yıllık tarihi su çarkına sahip çıkıp geleceğe taşıyamamışız.

Hâlbuki İlya usta ve eseri bize Osmanlıdan bir miras. Osmanlı, İlya ustayı ödüllendirerek hem İlya ustaya hem de eserine sahip çıktığını göstermiş.

Osmanlı arşiv kayıtlarında yer alan ve sadeleştirilerek tercüme edilen ödüllendirme yazısında bahsedilen su makinesinin bugünkü çark mesire alanındaki su çarkı olduğunu aşağıdaki şu yazıdan anlıyoruz:

(İçişleri Bakanlığı’ndan),

Sadaret’e, 5 Ağustos 1899,

Osmanlı vatandaşı ve sanat erbabı olan İlya Usta’nın icat ettiği makine ile Adapazarı Kazası’nın su ihtiyacının karşılanmasında büyük hizmetlerde bulunmuştur. Bu nedenle İzmit Mutasarrıflığı kendisinin Sanayi Madalyası’yla ödüllendirilmesi gerektiğini bildirmektedir. Bu konuda

İzmit’ten gelen 9 Temmuz 1899 tarihli ve 72 numaralı yazı ekte bilgilerinize sunulmuştur. Vereceğiniz emirler beklenmektedir.

Osmanlı arşiv kayıtlarında yer alan bu yazıyı okuduktan sonra bizim de kendimize bir pay çıkarmamız gerektiğini düşünüyorum. Bu şehrin İlya ustaya borcu var. Tarihi su çarkını onarıp çalışır haline getirmek bu şehrin İlya ustaya hem borcu hem de görevi.

 

Önceki yazıyı okumak için TIKLAYINIZ

 

 

 

Bu yazı toplam 1169 defa okunmuştur.
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Yorumlar
    Yazarın Diğer Yazıları
    Tüm Hakları Saklıdır © 2014 Net Gaste | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
    Tel : (0264) 278 54 50 | Faks : (0264) 278 54 50 | Haber Scripti: CM Bilişim